Archifau Categori: Datganiadau

HELFA DRYSOR HEN FFILMIAU

 Mae yna apel arbennig i hen luniau ffilm cartref: y gwisgoedd diddorol, hetiau rhyfeddol, cymeriadau neilltuol a cheir clasurol sy’n croesi’r sgrin yn eich lolfa! Efallai bod y ffilmiau hyn yn dod mas ar gyfer achlysuron teuluol neu ddigwyddiadau cymunedol sbesial, er mwyn i bawb gael chwerthin a chofio. Ond yn awr mae yna gyfle i’w rhannu gyda’r genedl.

   Os oes hen ffilmiau cine difyr gyda chi, yn llechu mewn atig neu’n casglu llwch mewn garej, fe hoffai cwmni teledu Silent Movies o Gaerdydd glywed amdanynt. Mae’r cwmni yn cydweithio hefo Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru, sydd yn rhan o Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Aberystwyth, ar raglen deledu i BBC Cymru sy’n gobeithio dadorchuddio rhai o drysorau sinematig coll y genedl.

   Ers y 1920au mae pobl Cymru wedi bod yn croniclo hanes eu tylwyth a’u cymuned ar gamerau ffilm Super 8, Standard 8 a 16mm. Maent wedi recordio delweddau a digwyddiadau sy’n nodweddiadol o’n hanes fel Cymry: carnifal pentref, treialon cwn defaid, eisteddfod fro, cymanfa ganu, gwyliau hynod Cymreig ar lan y mor neu ar ben mynydd.

   Mae nifer o’r ffilmiau hyn eisoes wedi eu casglu a’u gwarchod ar gyfer y dyfodol yng nghasgliad Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru. Mi fedrwch wylio rhai o’r ffilmiau mwyaf difyr o’ch ardal chi, drwy chwilio map ‘Britain on Film’ ar wefan y BFIPlayer: http://player.bfi.org.uk/britain-on-film/map/

   Nod y rhaglen newydd fydd ehangu ar gasgliad presennol yr Archif drwy ddarganfod ffilmiau cartref sydd o bosib heb weld golau dydd ers blynyddoedd. Mae bwriad y cyfarwyddwr Dafydd O’Connor yn un uchelgeisiol: “Rhyngddynt, mae gwneuthurwyr ffilmiau cartref wedi creu cronicl o fywyd y genedl sy’n llawer mwy lliwgar a phersonol na’r hyn y mae unrhyw griw rhaglen ddogfen wedi medru ei recordio. Yn y rhaglen hon ein nod fydd agor archif gudd ugeinfed ganrif y Cymry, gan ddarganfod beth mae’n ddatgelu am ein bywydau oll.’

   Os oes hen ffilm wedi ei chreu gan eich teulu neu gymuned yn eich meddiant fe hoffai’r tîm glywed amdani. Gallwch ebostio movies@silentmovies.media neu adael neges ar y rhif hwn 0370 218 3100.

Duw a wyr pa drysorau gweladwy sy’n dal i aros i gael eu darganfod o gwmpas Cymru!

 

Mae angen eich Cymraeg arnom!

Gall siaradwyr Cymraeg ym mhob man gyfrannu at adnodd iaith cenedlaethol drwy ddefnyddio ap newydd Mae’r gwaith i gasglu’r geiriau a’r ymadroddion y mae siaradwyr Cymraeg yn eu defnyddio o ddydd i ddydd ar fin cychwyn wrth i ap arbennig gael ei lansio. Bydd modd i siaradwyr Cymraeg o bob cefndir recordio eu sgyrsiau i fod yn rhan o brosiect Corpws Cenedlaethol Cymraeg Cyfoes, dan arweiniad Prifysgol Caerdydd.

Nod y prosiect yw datblygu’r casgliad cyntaf erioed ar raddfa fawr o eiriau Cymraeg sy’n cynrychioli’r holl amrywiaeth o iaith fel y mae pobl ar lawr gwlad yn ei defnyddio, gan gynnwys Cymraeg ffurfiol a thafodieithoedd rhanbarthol. Mae’r prosiect wedi’i arwain gan Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth Prifysgol Caerdydd ac mae’n dod ag amrywiaeth o gydweithwyr at ei gilydd, gan gynnwys prifysgolion Caerdydd, Abertawe, Bangor a Chaerhirfryn; Llywodraeth Cymru; Cynulliad Cenedlaethol Cymru; Llyfrgell Genedlaethol Cymru; CBAC; Cymraeg i Oedolion; S4C; BBC; y Lolfa; SaySomethingin.com a Geiriadur y Gymraeg.

Mae rhyddhau’r ap yn garreg filltir sylweddol ym mhrosiect CorCenCC. Mae’r prosiect yn bwysig nid yn unig ar gyfer y Gymraeg, ond hefyd fel modd o recordio a churadu ieithoedd eraill ledled y byd sydd â diffyg adnoddau. Dr Dawn Knight, o’r Ysgol Saesneg, Cyfathrebu ac Athroniaeth, Prifysgol Caerdydd, yw arweinydd y prosiect: “Mae prosiect CorCenCC yn chwyldroadol am ei fod yn cael ei yrru gan y gymuned, gan ddefnyddio technolegau symudol a digidol er mwyn galluogi’r cyhoedd i gydweithio arno,” meddai. “Ychydig iawn o enghreifftiau sydd o ddefnyddio data corpws sydd wedi’i dorfoli, ac mae hwn yn gyfeiriad newydd i gyd-fynd â dulliau mwy traddodiadol o gasglu data ieithyddol, felly yn hynny o beth mae’r ap ymhlith y cyntaf o’i fath!”

Ychwanegodd Steve Morris, o Adran y Gymraeg, Prifysgol Abertawe: “Mae’r ap yn ei wneud yn hawdd i siaradwyr Cymraeg gymryd rhan yn y prosiect, ac yn galluogi pobl i gyfrannu pryd bynnag mae’n gyfleus iddyn nhw, sy’n ei wneud yn brofiad mwy personol o lawer. Drwy wneud siaradwyr eu hunain yn gyfrifol am gyfrannu at y corpws, gallant fod yn sicr mai’r recordiadau mor naturiol a chywir â phosibl o Gymraeg bob dydd fydd yn cael eu rhannu.” Mae CorCenCC wedi’i gefnogi gan lysgenhadon blaenllaw gan gynnwys y bardd Damian Walford Davies, y gerddores a chyflwynydd radio a theledu Cerys Matthews, y cyflwynydd, ymchwilydd a chynhyrchydd teledu Nia Parry, a’r dyfarnwr rygbi rhyngwladol Nigel Owens.

Dywedodd Nia Parry: “Bydd CorCenCC yn llywio dyfodol addysgu a dysgu’r iaith Gymraeg. Bydd yn gyfle i werthfawrogi ein hiaith hynafol, farddonol, gyfoethog, arbennig ni. Byddwn yn dysgu am sut rydym yn strwythuro brawddegau, treigladau, geiriau sathredig, ieithwedd negeseuon testun ac ebost, sut rydym yn talfyrru, beth a ddywedwn a sut rydym yn ei ddweud. “Bydd y corpws yn adnodd amhrisiadwy ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, ac yn fy marn i mae’r gwaith hwn o bwysigrwydd hanesyddol eithriadol, nid yn unig yn ieithyddol ond fel cofnod o’n hanfod ni fel cenedl a’n lle yn y byd.” Ychwanegodd Nigel Owens: “Bydd y corpws yn cynnwys enghreifftiau o’r Gymraeg ym mhob parth: o’r cae rygbi a’r stiwdio deledu, i areithiau gwleidyddol a gwerslyfrau academaidd. Bydd gan ddysgwyr, geiriadurwyr, darlledwyr a phob un ohonom sy’n defnyddio’r iaith bob dydd gofnod o’r iaith fel y’i defnyddir o ddydd i ddydd. Bydd hyn yn ein helpu i weld sut mae’r Gymraeg yn cael ei defnyddio yn y Gymru sydd ohoni. ” Mae’r ap yn rhad ac am ddim a gallwch ei lawrlwytho o siop iTunes nawr [http://itunes.apple.com/gb/app/ap-torfoli-corcencc/id1199426082]. Bydd fersiwn Android o’r ap ar gael cyn bo hir.

Ariennir CorCenCC gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol a Chyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau. DIWEDD Mae rhagor o wybodaeth am CorCenCC ar gael yn: http://sites.cardiff.ac.uk/corcencc/?lang=cy Am fwy o wybodaeth neu i drefnu cyfweliad, cysylltwch â Victoria Dando, Uwch Swyddog Cyfathrebu, Prifysgol Caerdydd, Ffôn: 02920 879074; Ebost, DandoV2@caerdydd.ac.uk Mae Prifysgol Caerdydd yn cael ei chydnabod yn asesiadau annibynnol y llywodraeth fel un o brifysgolion blaenllaw Prydain o ran addysgu ac ymchwil, ac mae’n aelod o Grŵp Russell, sef prifysgolion y Deyrnas Unedig sy’n rhoi’r pwyslais mwyaf ar waith ymchwil.

Roedd Fframwaith Rhagoriaeth Ymchwil 2014 yn rhoi’r Brifysgol yn y 5ed safle trwy’r DU gyfan ar gyfer rhagoriaeth ymchwil. Ymhlith ei staff academaidd mae dau sydd wedi ennill Gwobr Nobel, gan gynnwys enillydd Gwobr Nobel mewn Meddygaeth 2007 a Changhellor y Brifysgol, yr Athro Syr Martin Evans. Sefydlwyd y Brifysgol gan Siarter Frenhinol ym 1883, a heddiw mae’n cyfuno cyfleusterau modern trawiadol ag agwedd ddeinamig at addysgu ac ymchwil.

Mae arbenigedd eang y Brifysgol yn cynnwys: Coleg y Celfyddydau, y Dyniaethau a’r Gwyddorau Cymdeithasol; Coleg y Gwyddorau Biofeddygol a Bywyd; a Choleg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg, ynghyd ag ymrwymiad hirdymor i ddysgu gydol oes. Mae Sefydliadau Ymchwil blaenllaw Caerdydd yn cynnig dulliau newydd radical o fynd i’r afael â phroblemau byd-eang pwysig. www.caerdydd.ac.uk

ELW O GYHOEDDI LLYFR

Yn Awst 2014 cyhoeddodd Swyddfa Cymorth Cristnogol Caerfyrddin, y gyfrol, Ehangu Gorwelion, gan Wynn Vittle. Mae’r llyfr yn olrhain hanes Cymorth Cristnogol yng Nghymru gydag argraffiadau personol yr awdur, a fu’n Ysgrifennydd Cymru i’r Mudiad am ddeunaw mlynedd, ynghyd â’i brofiadau o’i ymweliadau â deg o wledydd ar ran Cymorth Cristnogol.

Trefnwyd y byddai unrhyw elw o’r gwerthiant yn cael ei gyflwyno i brosiectau a gefnogir gan Gymorth Cristnogol.

Bu’r ymateb i’r gyfrol yn hynod dderbyniol. Bellach, medrwn gyhoeddi bod gwerthiant y llyfr wedi sicrhau £4,000 tuag at Raglen Iechyd Mamolaeth a gefnogir gan Gymorth Cristnogol yng ngwlad Ghana, Gorllewin Affrica.

Gan fod apêl enwadol Undeb Bedyddwyr Cymru yn 2016 tuag at y rhaglen hon yn Ghana, penderfynwyd bod yr elw o werthiant y llyfr i’w gyflwyno drwy apêl y Bedyddwyr.

Bu darllen y gyfrol yn fodd i ehangu meddyliau’r darllenydd gyda gwybodaeth am ddechreuadau Cymorth Cristnogol yng Nghymru a thu hwnt. Bydd elw’r gwerthiant hefyd yn fodd i ehangu bywydau cannoedd o deuluoedd difreintiedig Ghana, lle mae 380 o bob 100,000 yn marw adeg genedigaeth.  

I geisio gwella’r sefyllfa druenus hon bydd cyflwyno elw’r gyfrol i’r Apêl yn fodd i achub bywydau mamau a babanod heddiw a chenedlaethau yfory yn Ghana.

Mae ychydig o gopïau o’r llyfr ar ol am £9.95. Os dymunwch gopi, cysylltwch â Swyddfa Cymorth Cristnogol, 75 Heol Dŵr, Caerfyrddin SA31 1PZ (ffon: 01267-237257; e-bost: caerfyrddin@cymorth-cristnogol.org

Dymuna’r cyhoeddwr, Tom Defis a’r awdur, Wynn Vittle, ddiolch yn fawr i werthwyr a phrynwyr y llyfr am eu cefnogaeth, gan fydd eu cydweithrediad yn fodd i roi “yr hawl i fyw” i genedlaethau’r dyfodol yn Ghana.

Llun: Y Parchgn Tom T Defis (gyda’r gyfrol) Wynn Vittle yn cyflwyno’r siec i Judith Morris, Ysgrifennydd Undeb Y Bedyddwyr

 

 

Swyddfa Cymorth Cristnogol, 75 Heol Dŵr, Caerfyrddin SA31 1PZ Ffôn   01267 237257           

tdefis@cymorth-cristnogol.org       www.cymorthcristnogol.org.uk                                  

 

Mae Cymorth Cristnogol yn gweithio gyda phobl dlotaf y byd mewn dros 50 gwlad, waeth beth fo’u hil na’u crefydd. Awn i’r afael achanlyniadau tlodi ac anghyfiawnder. Rydym yn rhan o ACT International, y rhwydwaith cymorth eciwmenaidd.

Rhif elusen gofrestredig y DG 1105851. Mae Cymorth Cristnogol yn gwmni cyfyngedig trwy warrant ac wedi ei gofrestru yn Lloegr a Chymru, yn 35 Lower Marsh, Llundain. SE1 7RL, DG, rhif 5171525.          

Straeon Cymru ac India

Y Cwm, Y Ddinas, Y Pentref: Straeon Cymru ac India

Mae Parthian Books, Llenyddiaeth Cymru a’r Wales Arts Review wedi ymuno â Bee Books yn Kolkata, India ar gyfer prosiect llenyddiaeth newydd ar y cyd rhwng awduron o Gymru ac India, o dan y teitl Y Cwm, Y Ddinas, Y Pentref.

Gan gymryd y teitl o nofel glasurol Glyn Jones, The Valley, the City, the Village bydd y prosiect yn cefnogi tri awdur o Gymru a thri o India i ymweld â’r naill wlad a’r llall, gan ganolbwyntio ar agweddau ar gymdeithas fodern y lleoliadau y cyfeirir atynt yn y teitl, a chymryd ysbrydoliaeth ganddynt i gyfansoddi barddoniaeth, rhyddiaith, blogiau a straeon. O ganlyniad i’r prosiect fe gyhoeddir antholeg gan Parthian yn 2018 a fydd yn cynnwys gwaith gan bob un o’r awduron sy’n cymryd rhan.

Derbyniwyd grant hael gan Celfyddydau Rhyngwladol Cymru a Chronfa India Cymru y British Council i ariannu’r prosiect. Mae Cronfa India Cymru yn fenter ar y cyd rhwng Celfyddydau Rhyngwladol Cymru a’r British Council. Diben y gronfa yw cynorthwyo cydweithrediad a chyfnewid artistig rhwng gweithwyr creadigol proffesiynol a sefydliadau celfyddydol yng Nghymru ac India a fydd yn meithrin rhwydweithiau a chydberthnasau cynaliadwy rhwng y ddwy wlad. Dyma’r unig brosiect llenyddol a ariennir yn y rownd hon o geisiadau.

Dewiswyd tri awdur o Gymru i gymryd rhan yn y prosiect hwn: Natalie Ann Holborow a dderbyniodd Ysgoloriaeth i Awduron Llenyddiaeth Cymru 2016 – 2017, ac y mae ei chyfrol gyntaf o farddoniaeth, Suddenly You Find Yourself, yn cael ei lansio ddydd Sadwrn 4 Chwefror yn Ffair Lyfrau Ryngwladol Kolkata. Yn ymuno â hi mae Siôn Tomos Owen awdur y casgliad dwyieithog Cawl a chyflwynydd y rhaglen ddogfen ar S4C, Pobol y Rhondda. Bydd yn darlunio, canu ac ysgrifennu fel rhan o’r prosiect. Y trydydd awdur yw Sophie McKeand, Awdur Llawryfog Pobl Ifanc Cymru, a fydd yn arwain cyfres o weithdai ar greadigrwydd i ysgolion Kolkata.

Bydd y tri yn aros yn India tan ganol mis Chwefror 2017 er mwyn mynychu Ffair Lyfrau Kolkata, cymryd rhan mewn digwyddiadau a phrosiectau amrywiol, a chydweithio â thri awdur o India, gan gynnwys Arunava Sinha, sy’n adnabyddus am gyfieithu llenyddiaeth Fengaleg. Yn ystod eu harhosiad, caent eu gwesteia gan y wasg Bee Books, sydd wedi lansio rhestr o ysgrifennu Ewropeaidd newydd dros India gyfan.

Dywedodd Esha Chatterjee, Prif Weithredwr Bee Books: “Mae’r ffair lyfrau yn brofiad cyffrous i awduron sy’n denu miloedd o bobl bob blwyddyn. Mae’n uchafbwynt blynyddol i bobl Kolkata, mae cymaint o lyfrau. Rydym wrth ein boddau yn cael y cyfle i groesawu ein cyfeillion llengar o Gymru – byddant wrth eu boddau yma.”

Dywedodd Richard Davies, Cyfarwyddwr Parthian Books: “Fel gwasg, mae gan Parthian ddiddordeb mawr mewn llenyddiaeth, syniadau a safbwyntiau newydd fel rhan o’n rhaglen Carnival of Voices. Trwy Y Cwm, Y Ddinas, Y Pentref, rydym yn cydweithio i greu cyfle i awduron o Gymru i ddatblygu eu gwaith mewn amgylchedd a diwylliant cwbl newydd. Bydd antholeg newydd cyhoeddedig yn sicrhau etifeddiaeth parhaol i’r prosiect gan alluogi cysylltiad ehangach â chynulleidfaoedd newydd.”

Dywedodd Lleucu Siencyn, Prif Weithredwr Llenyddiaeth Cymru: “Mae cymryd rhan yn y cynllun cyfnewid hwn gydag awduron o India yn gyfle gwych i dri o awduron newydd a phrofiadol gorau Cymru. Bydd yn meithrin eu creadigrwydd a’u dysg digidol ac yn cyfrannu at eu dealltwriaeth o amrywiaeth llenyddol ac ieithyddol India. Drwy weithio mewn partneriaeth â Parthian a’r Wales Arts Review, mae Llenyddiaeth Cymru yn falch o gyfrannu at godi proffil awduron a gwaith ysgrifennu o Gymru ar lwyfan ryngwladol gyda’r prosiect hwn. Rydym yn edrych ymlaen yn arw at gwrdd â’r awduron o India ym mis Mai ac at gyhoeddiad newydd Parthian, sef un o ddeilliannau’r cynllun cyfnewid hwn.”

Dywedodd Gary Raymond, Golygydd, Wales Arts Review: “Mae Wales Arts Review yn llawn cyffro am ein partneriaeth gyda Parthian, Bee Books a Llenyddiaeth Cymru, sefydliadau arloesol sydd â gweledigaethau blaengar. Atyniad y prosiect i ni yw rhyngwladoliaeth y syniad ein bod yn rhannu, nid yn unig ein gwybodaeth a’n diwylliant, ond ein tirwedd hefyd. Datblygiad perthnasau croes-ddiwylliannol fel yr anogir trwy brosiect fel hwn yw un o brif resymau sefydlu Wales Arts Review. Nid yw llenyddiaeth, diwylliant, celf yn bethau ar wahân, maent yn gynnyrch sgyrsiau, rhannu, datblygiad gwaith heb ffiniau, a dyma’n union yw bwriad Y Cwm, Y Ddinas, Y Pentref. Ac ar ddiwedd y daith caiff llyfr ei gyhoeddi, yn brawf parhaol o’r cyfnewid hwn.”

Dywedodd Rebecca Gould, Pennaeth Celfyddydau, British Council Cymru: “Rydym wrth ein boddau fod y bartneriaeth hon rhwng Parthian, Llenyddiaeth Cymru, Wales Art Review a Bee Books yn agor drws i ni i India. Bydd yn gyfle ardderchog i Gymru arddangos rhywfaint o’i llenyddiaeth gorau, ac i un o’n cyhoeddwyr blaenllaw sefydlu partneriaeth gydag un o gyhoeddwyr mwyaf cyffrous India. Caiff Cronfa India Cymru ei lansio mewn cyfnod arwyddocaol ym mherthynas Cymru â gweddill y byd. Mae’r gronfa’n ein galluogi i arddangos gwerth cysylltiadau byd eang. Yn ychwanegol i Y Cwm, Y Ddinas, Y Pentref, mae’r gronfa’n cyflwyno portffolio amrywiol o brosiectau uchel eu proffil, fydd yn dwyn endidau diwylliannol yng Nghymru ynghyd â phartneriaid cryf yn India i greu llwyfannau ar gyfer rhannu diwylliant.”

Dywedodd Nicola Morgan, Pennaeth Celfyddydau Rhyngwladol Cymru: “Mae Cronfa India Cymru yn gyfle arbennig i sefydliadau ac artistiaid diwylliannol Cymru weithio’n agos â phartneriaid yn India. Mae’r gronfa’n dathlu profiadau diwylliannol, arloesedd a chyfnewid, ac mi fydd, heb os, yn torri llwybrau ar gyfer cyfleoedd cydweithio a masnachu rhwng y ddwy wlad. Mae’r bartneriaeth rhwng dau wasg annibynnol, sy’n rhoi cyfle i Natalie Ann Holborow lansio ei chyfrol gyntaf yn ffair lyfrau mwya’r byd, yn esiampl gwych o’r math o brosiect y mae Cronfa Cymru India yn falch o’i hwyluso.”

Bydd y tri awdur sy’n ymweld o India yn treulio tair wythnos yng Nghymru ym mis Mai/Mehefin 2017. Byddant yn perfformio ac yn cymryd rhan mewn amrywiaeth o ddigwyddiadau, gan gynnwys:

  • Digwyddiad cyhoeddus uchel ei broffil yng Ngŵyl y Gelli
  • Digwyddiad yng Nghanolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd gyda’r awduron sy’n gysylltiedig â’r prosiect, yn ogystal ag awduron eraill o Gymru. Bydd Tŷ Newydd yn gartref i o leiaf un o’r awduron o India yn ystod eu hymweliad â Chymru.
  • Gŵyl benwythnos yn Llansteffan gyda’r awduron sy’n gysylltiedig â’r prosiect a rhai o awduron Parthian.
  • Digwyddiad yn Abertawe, mewn partneriaeth â Phrifysgol Abertawe.
  • Digwyddiadau yn Llyfrgell Ganolog Caerdydd mewn cydweithrediad ag awduron o Gymru ac India ac aelodau o gymuned Indiaidd a’r Wales Arts Review.
  •  

Bydd yr holl awduron sy’n gysylltiedig â’r prosiect yn cael eu comisiynu i gyfrannu darn o waith i’r antholeg, yn ogystal â dewis dau ddarn o waith sydd, yn eu barn nhw, yn adlewyrchu’r diwylliant y maent wedi ei brofi yn wlad y cawsant ymweld â hi. Wrth ymweld â Chymru, bydd yr awduron o India hefyd yn blogio ac yn ysgrifennu am eu hymweliad ar wefan Wales Arts Review a fydd hefyd yn cynnwys cyfweliadau ac eitemau yn hyrwyddo’r ymweliad. Bydd yr un math o gynnwys gan yr awduron o Gymru sy’n ymweld ag India yn ymddangos ar wefan gan Kolkata Bloggers.

STRAEON TIC TOC

Oes gyda chi bum munud fach i sbario? Oes? Wel, dyma gyfrol fydd wrth eich bodd felly. Straeon Tic Toc – casgliad lliwgar o straeon pum munud ar gyfer y plant lleiaf.straeontictoc

Mae pob un o’r straeon sydd yn y gyfrol wedi eu darlledu’n wreiddiol gan Radio Cymru fel rhan o’r gyfres Tic Toc ar nos Sul.

Tic-Toc medd y cloc

Hwrê, mae’n amser stori!

Awn ar antur i’r gofod i wlad yr Wmffifflwffs, o dan y môr i Eisteddfod y Pysgod i wrando ar lais hyfryd Prys y pysgodyn aur a sgrechiadau aflafar Myfanwy’r macrell yn yr Unawd Heb Ddant cyn gwibio ar ras i ganol y mwncïod, yr eliffantod, y teigrod a’r anifeililiaid eraill i gyd yn Jwngl Anti Jini.

Cawn gyfle hefyd i gyfarfod â ffrindiau hen a newydd, yn cynnwys Waldo’r Gath sy’n cael siom o weld fod ci bach newydd am ddod i fyw gyda’r teulu, Huw-Bob-Lliw, y cymeriad bach rhyfedd sy’n gyfrifol am liwio pob peth yn y byd i gyd, Ela a’i gafr fach newydd, heb sôn am yr hen ffefrynnau Ben Dant a Cyw a’u ffrindiau.

Mae’r straeon a geir yn y gyfrol gan amrywiaeth o awduron newydd a chyfarwydd, yn cynnwys Anni

Llŷn, Bethan Gwanas, Caryl Parry Jones, Llŷr Titus, Casia Wiliam, Rhys Parry Jones, Meirion Davies, Rhian Williams, Lowri Delve, Rhiannon Lewis, Rhodri Trefor, Anna-Lisa Jenaer, Awel Trefor, Beca Evans a Bedwyr Rees.

A chyda lluniau lliw llawn o waith yr arlunydd amryddawn o Abergwyngregyn, Helen Flook, yn ei harddu drwyddi draw, dyma gyfrol sy’n siŵr o ddod â gwên i wyneb plant o bob oed!

Mae Straeon Tic Toc ar gael am £8.99 yn eich siop lyfrau leol neu www.gomer.co.uk

Cyhoeddir y gyfrol gan Wasg Gomer a deilliodd o brosiect cyffrous ar y cyd rhwng Radio Cymru, S4C a’r cwmni cynhyrchu Boom Cymru. Bob nos Sul am saith o’r gloch darlledir stori cyn cysgu i’r plant lleiaf ar BBC Radio Cymru.  

Mae mwy o Straeon Tic Toc ar gael i’w lawrlwytho am ddim ar wefan Radio Cymru:

www.bbc.co.uk/storitictoc  

Manylion llyfryddol Straeon Tic Toc

clawr meddal, 120 tudalen, £8.99

ISBN 9781785621192

Cyhoeddwyd gan Wasg Gomer yn unol â threfniant gyda Boom Cymru yn seiliedig ar Radio Cymru

Meithrin cenhedlaeth newydd o siaradwyr Cymraeg

Cynllun newydd gan Lywodraeth Cymru yw ‘Cymraeg i Blant’ sy’n canolbwyntio ar gynyddu niferoedd siaradwyr Cymraeg ymhlith plant oedran meithrin. Rheolir y cynllun ar y cyd rhwng Mudiad Meithrin a Llywodraeth Cymru. Bydd y Llywodraeth yn ymgymryd â’r gwaith hyrwyddo cenedlaethol trwy nifer o bartneriaid, gan gynnwys y gwasanaeth iechyd, tra bod y Mudiad yn cynnal gweithgareddau ar lefel leol. Plethir gwaith ‘Cymraeg i Blant’ gyda gwaith ehangach y Mudiad er mwyn sicrhau siwrne gofal/addysg o’r crud i’r ysgol trwy gyfrwng y Gymraeg.

Meddai Prif Weithredwr Mudiad Meithrin, Dr Gwenllïan Lansdown Davies:

“Yn syml iawn prif nod y cynllun yw cynyddu niferoedd siaradwyr Cymraeg trwy gynnig cyngor, gwybodaeth a chefnogaeth i rieni, darpar rieni a’u teuluoedd ar fuddion addysg Gymraeg a chyflwyno’r Gymraeg yn gynnar i’w plant. Gwyddom fod addysg a gofal plant cyfrwng Cymraeg yn gwbl allweddol i gynyddu nifer siaradwyr Cymraeg a chynta’ i gyd mae’r plentyn bach yn clywed y Gymraeg, gorau i gyd”.

Ategodd y Gweinidog y Gymraeg a Dysgu Gydol Oes, Alun Davies AC:

“Rwy’n falch iawn bod Llywodraeth Cymru a Mudiad Meithrin yn cydweithio ar raglen newydd ‘Cymraeg i blant’ er mwyn annog a chefnogi teuluoedd i ddefnyddio’r Gymraeg gyda’u plant. Fel rhiant, rwy’n gwybod bod rôl allweddol gan rieni i’w chwarae yn natblygiad ieithyddol ac addysg eu plant. Bydd y cynllun hwn yn gwneud cyfraniad pwysig i’n nod o gael miliwn o siaradwyr Cymraeg drwy gynyddu nifer y plant sy’n siarad Cymraeg ac yn cyrraedd addysg Gymraeg.”

Manylion y cynllun yn fras

Cyflogir rhwydwaith o swyddogion i weithio gyda rhieni, darpar rieni, teuluoedd a phartneriaid yn yr ardaloedd isod. Bydd gwaith ‘Cymraeg i Blant’ o ddydd i ddydd yn canolbwyntio ar y canlynol:

  • Sesiynau teuluoedd – bydd y sesiynau yn cynnig rhaglen o weithgaredd penodol, pwrpasol a defnyddiol i ddarpar rieni, rhieni newydd a’u teuluoedd er mwyn rhannu gwybodaeth a chynnig cefnogaeth ynglŷn â buddion addysg Gymraeg. Rhoddir pwyslais yn y sesiynau ar ‘baratoi’r plentyn’ drwy rannu gwybodaeth ar fagu plant a’u paratoi at dderbyn gofal ac addysg. Yn ogystal rhoddir pwyslais ar ddefnyddio’r dechneg ‘Ymwybyddiaeth Ofalgar’ sy’n gynyddol boblogaidd ar draws y byd yn y sector addysg. Cynigir fod ioga babis/plant yn gyfrwng ymarferol i gyflawni’r elfen yma o’r gwaith. Gall hyn ddigwydd yn y cylch Ti a Fi ac fel arall.
  • Cyflwyno ‘Cymraeg i’r Teulu’ – bydd y cynllun yn cydweithio gyda’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Cenedlaethol er mwyn datblygu ymhellach y rhaglen ‘Cymraeg i’r Teulu’ a darpariaethau cefnogol eraill.
  • Gweithio mewn partneriaeth ar lawr gwlad – bydd y swyddogion yn gweithio mewn partneriaeth gydag ystod o bartneriaid cenedlaethol a lleol yn cynnwys Yr Urdd, Merched y Wawr, Mentrau Iaith Cymru, Yr Eisteddfod Genedlaethol, Clybiau Ffermwyr Ifanc, Y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, Mumsnet, NCT, Dechrau’n Deg er mwyn rhannu gwybodaeth ynglŷn â ‘Cymraeg i Blant’ a chodi ymwybyddiaeth o fanteision gofal ac addysg Gymraeg.
  • Cynllunio Strategol – bydd y cynllun yn cefnogi amcanion Cynlluniau Strategol y Gymraeg mewn Addysg yr Awdurdodau Lleol drwy gyfrannu at y gwaith cynllunio ar lefel leol a strategol. Yn yr un modd, rhennir gwybodaeth gyda darpar rieni a rhieni newydd am fuddion gofal ac addysg Gymraeg trwy gydweithio strategol gyda bydwragedd, ymwelwyr iechyd a’r proffesiwn iechyd a bydd ffolderi beichiogrwydd, cardiau sgan, llyfrynnau magu plant ayyb yn cynnwys negeseuon ‘Cymraeg i Blant’.

Meddai Dinah Ellis, Rheolwr Cenedlaethol ‘Cymraeg i Blant’:

“Mae’r Gymraeg yn llai tebygol o gael ei defnyddio o fewn teuluoedd lle mai dim ond un

rhiant/gofalwr sy’n siarad Cymraeg. Mae annog trosglwyddiad iaith o’r rhiant i’r plentyn yn allweddol felly a gwnawn hyn drwy sicrhau ystod o weithgareddau hwyliog cymunedol sy’n cefnogi defnydd o’r Gymraeg”.

COFIO MERÊD: DYN AR DÂN

COFION CANRIF O DDYN, EI HUD A’I LED

 Fe gollodd y genedl gawr o ddyn a oedd ar dân dros Gymru a’r Gymraeg pan fu farw Meredydd ‘Merêd’ Evans ar yr 21ain o Chwefror 2015.

Nawr, yn Merêd: Dyn ar Dân fe drafodir y cyfraniad aruthrol a wnaeth Merêd i ddiwylliant a gwleidyddiaeth Cymru yn ogystal â’r dyn ei hun – y dyn annwyl, agos atoch, nad oedd dim yn bwysicach iddo na’i filltir sgwâr.

MeredMae amrywiaeth y cyfranwyr i’r gyfrol hon yn dyst i boblogrwydd Merêd ymhlith pobl o bob oed. Ceir ysgrifau gan nifer helaeth o awduron yn cynnwys Angharad Tomos, Gai Toms, Lyn Ebenezer a Cynog Dafis – pob un yn talu teyrnged i Merêd, i’w athrylith a’i ddycnwch, i’w weledigaeth a’i anwyldeb.

Ceir ysgrif hefyd gan y diweddar, yr Athro Gwyn Thomas, fu farw ar yr 13 o Ebrill eleni.

Ceir hefyd ynddi gerddi teyrnged, a cherdd olaf Merêd ei hun, ynghyd â llu o luniau o bob cyfnod o’i fywyd.

‘Un o deyrngedau mwyaf y gyfrol hon yw’r un ‘anysgrifenedig’, sef bod awduron o bob degawd o oedran o’u hugeiniau i’w nawdegau wedi cyfrannu. Mae pob un, yn ei faes ei hun, ac yn ei arddull ei hun am gydnabod eu diolchgarwch i Merêd,’ meddai Rocet Arwel Jones.

Yn y gyfrol cydnabyddir ei gyfraniad fel darlledwr, athronydd, perfformiwr, ymchwilydd, addysgwyr; i sefydlu’r papurau bro, y S4C, a’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol, ymhlith llu o bethau eraill. Gwnaeth gyfraniadau mawr ac arhosol i Gymru yn ystod bron i ganrif o fodolaeth.

‘Roedd yn ymgyrchydd ym mhopeth roedd o’n wneud – o ennill ei fara menyn fel darlithydd a chynhyrchydd teledu i ymgyrchoedd addysg, darlledu a deddf iaith,’ ychwanegodd Rocet Arwel.

Golygwyd y gyfrol gan Eluned Evans, merch Merêd, gyda chymorth Rocet Arwel Jones.

‘Roedd yn ddyn y llwyfannau mawr cenedlaethol a rhyngwladol, ond eto doedd dim byd yn bwysicach iddo na’i filltir sgwâr. Aeth a Thanygrisiau gydag o i Fangor, America a Chaerdydd ac yn y diwedd i Gwmystwyth, lle y bwriodd wreiddiau dyfnion,’ meddai Rocet Arwel Jones.

Ganwyd Rocet Arwel Jones yn Rhos-y-bol, Ynys Môn a’i addysgu yng Nghlwb Ffermwyr Ifanc Rhos-y-bol, Ysgol Uwchradd Amlwch a Phrifysgol Cymru Aberystwyth.  Mae eisoes wedi cyhoeddi dau lyfr taith doniol am ei brofiadau yn Africa a Kenya, cyfrol o gyfweliadau gydag Emyr Humphreys a chyfrol o hanes llafar ar droad y mileniwm.  Mae’n llais cyfarwydd ar Radio Cymru ac ar S4C ac wedi cyhoeddi cerddi ac ysgrifau yn Taliesin, Tu Chwith, Barn, Golwg, Y Traethodydd ac ar y we. Mae’n briod â Sharon ac yn dad i dri o fechgyn.

Bydd cyngerdd goffa Merêd yn dathlu’r traddodiad gwerin Cymraeg yn cael ei gynnal ym Mhafiliwn Pontrhydfendigaid ar ddydd Sul Mai y 1af ble cyflwynir copi i Eluned Evans.

Mae Merêd: Dyn ar Dân (£9.99, Y Lolfa) ar gael nawr.

 

Canolfan Gymraeg yr Andes

canolfan yr andesBraf ydoedd clywed am agor Canolfan Gymraeg yng Nghaerdydd.  O’r diwedd!  Dylai hon wneud byd o wahaniaeth i Gymry’r Brifddinas, boed yn siaradwyr Cymraeg neu yn ddysgwyr. Adeilad amlbwrpas ar gyfer pobl o bob oed.

Fel yr athrawes gyntaf a fu’n gweithio yn yr Andes o dan y Cynllun Dysgu Cymraeg ga i ddweud mor falch y mae ‘Cymry’ Esquel  o’u Canolfan hwythau.  Pan gyrhaeddais i yno ym 1997 yr unig gyfle gaent i gymdeithasu oedd ar y Sul, a hynny ond yn achlysurol, gan mai dim ond rhyw bedair neu bum gwaith y flwyddyn yr agorai capel Seion ei ddrysau!  Buan y newidiodd pethau ar ôl i mi gyrraedd oherwydd wrth dderbyn arweiniad bu yno addoli cyson.
Gwelais, er hynny, nad oedd gan yr Archentwyr hyn o dras Cymreig fodd i gwrdd â’i gilydd, i fwynhau nosweithiau llawen, i gynnal twmpath, i baratoi ar gyfer yr eisteddfodau nac i wylio’r tapiau fideo y byddent yn eu derbyn yn rheolaidd gan garedigion o Gymru.  Codi Canolfan oedd yr unig beth amdani!

Dyma fynd ati i ‘werthu brics’ ar eu rhan – punt y fricsen!  Yn Eisteddfod Penybont ar Ogwr ym 1998 i ddechrau ac yna yn Eisteddfod Môn, Llanelli a Thyddewi.  Llythyru papurau bro, cymdeithasau o bob math, clybiau cinio a chorau. Derbyn rhoddion gan unigolion ledled Cymru.  Trosglwyddo’r symiau arian gan gynnwys pob ffi am annerch hwnt ac yma i ofal pobl gyfrifol yn Esquel. Digon o bres i osod y sylfaen i ddechrau, gefngefn â’r capel,  ac ymlaen nes bod digon i godi Canolfan braf a hynny gyda chydweithrediad y bobl draw heb anghofio’r gefnogaeth a gafwyd gan lywodraeth y Dalaith.

Llwyddwyd i agor y Ganolfan ym mis Mawrth 2002 ac erbyn hyn mae wedi agor ei drysau i gannoedd o ymwelwyr o Gymru ac wedi paratoi gwledd o fwyd ar eu cyfer. Ond nid croesawu ymwelwyr yn unig yw amcan y Ganolfan. Mae’r adeilad ar agor yn ddyddiol er mwyn cynnal dosbarthiadau Cymraeg i siaradwyr a dysgwyr o bob oed a chefndir. Ceir cegin fach yno lle bydd y tegell bob amser yn mudferwi ar gyfer cymryd tot o FATE!   Yn y Ganolfan mae’r llyfrgell a’r ffilmgell. Dyma lle bydd y plant yn eistedd wrth draed eu hathrawon a’r bobl ifainc, trwy weithgareddau Menter Patagonia, yn cynnal twmpath ac yn cael hwyl ar actio a choginio.
Dim rhagor o orfod llogi ystafell yma ac acw a neb yn gwybod yn union beth oedd yn digwydd.
Dim o’r fath oherwydd mae gan Gymry Esquel, bellach, eu haelwyd eu hunain.

Â’r adeilad bron â bod yn 14 oed mae galw am estyniad.  Mae galw am ddwy ystafell ddosbarth, am swyddfa fechan, am ‘departamento’ ar gyfer yr athrawon a ddaw o Gymru ac i’r gwirfoddolwyr fydd yn cynnig eu gwasanaeth yn eu tro. Mae’r estyniad newydd ar ei hanner a does fawr o obaith cwblhau’r gwaith heb gymorth ariannol o Gymru.  Derbyniwyd swm o arian tuag at y prosiect gan lywodraeth y Dalaith, ond mae hwn eisoes wedi’i wario!  Disgynnodd y ‘peso’ yn ei werth ac mae costau byw ar ôl i’r llywodraeth newydd ddod i fod wedi mwy na dyblu.

Dyma fi, felly, unwaith eto yn cymryd y cyfrifoldeb o ofyn am gyfraniadau gan sefydliadau a chymdeithasau ac unigolion.  Gwn fod galwadau lu arnom yng Nghymru y dyddiau hyn, ond os oes rhywun yn teimlo ar ei galon y gall gyfrannu swm o arian, boed fach neu fawr, a fyddwch mor garedig, os gwelwch yn dda, â chysylltu â mi.  Mae cyfrif yn dal i fod ym Manc Lloyds, Rhydaman yn dwyn yr enw ‘CANOLFAN GYMRAEG YR ANDES.’

Yr eiddoch yn gywir,
Hazel Charles Evans,
Llais yr Andes,
Llandybïe,
Rhydaman SA18 2TH

Mae Tintin nôl â dwy antur gyffrous

 Mae Tintin a’i gymar ffyddlon Milyn yn dychwelyd mewn dwy antur helbulus newydd yn Gymraeg – y naill yn mynd â ni ymhell draw draw i Tsieina, a’r llall yn berlen o antur!

   Alaw’r Dŵr yw’r stori sy’n dilyn yn syth wedi Mwg Drwg y Pharo. Wrth iddo fwynhau byw ym mhalas Maharaja Pajamagoulan yn yr India, daw neges yn galw ar Tintin i fynd i Shanghai. Ar ôl cyrraedd yno mae pawb y mae e’n cyfarfod â nhw yn cael eu taro gan y gwenwyn gwallgo, a hwnnw’n fygythiad hefyd i Tintin ei hun. Mae gwleidyddiaeth gythryblus Tsieina yn rhoi bywyd Tintin mewn perygl, ond er bod cymorth brodorol wrth law, tybed a fydd hynny’n ddigon i sicrhau llwyddiant i Tintin yn erbyn ei wrthwynebwyr?!

Alaw’r Dŵr £6.99

tintin2

Perdlysau Castafiore : Bianca Castafiore, y ddiva osgeiddig fyd-enwog yw canolbwynt yr antur hon sydd yn llawn troeon trwstan ac â rhyw awgrym o gomedi. Mae Castafiore yn ymweld â’r Capten Hadog ym Mabelfyw Bach, a thra ei bod hi yno mae’r hanes yn mynd ar led ei bod hi a’r Capten am briodi. Gyda hynny, daw cartref y Capten dan chwyddwydr y paparazzi, ac yng nghanol yr holl sylw, mae perdlysau drudfawr Castafiore yn diflannu — a’r cyhuddiadau’n rhemp wrth i Tintin a Parry-Williams a Williams-Parry geisio darganfod pwy yw’r lleidr.

 Perdlysau Castafiore £6.99

tintin

Ar gael i’w archebu ar dalenllyfrau.com

   Cofiwch bod gweddill cyfres Tintin yn Gymraeg ar gael ar dalenllyfrau.com – lle cewch chi hyd i’r gyfres hefyd mewn Gwyddeleg, Gaeleg, Cernyweg a Sgoteg

Geiriadur Cymraeg Newydd

Geiriadur

Fyddwch chi byth yn brin o eiriau eto…!

Faint ohonon ni sy’n cael trafferth dod o hyd i’r union air iawn…? Wel, na phoener o hyn ymlaen, oherwydd y mae

Geiriadur Cymraeg Gomer gan y tad a’r mab, D. Geraint Lewis a Nudd Lewis, yn dod i’n hachub ni! Mae’r gyfrol yn cynnwys amrywiaeth o eiriau o rai newydd sbon fel ‘hunlun’ (selfie), ‘blogiwr’ (blogger), ‘liposugnedd’ (liposuction) a ‘cwsmereiddio’ (customize) i hen eiriau fel ‘trontol’ (am ddolen cwpan) a ‘cunnog’ (hen air am fwced pren i gario llaeth). Ein hoff air ni yma yn Gomer yw ‘teisen ffenestr’ am deisen Battenberg ac oeddech chi’n gwybod mai ‘siop ymdopi’ yw DIY shop? Y geiriadur hwn yw’r union beth sydd ei angen arnoch ar gyfer byw yng Nghymru’r 21ain ganrif.

   Dyma’r gyfrol fwyaf erioed i Wasg Gomer ei gwneud yn ei hanes hir (124 o flynyddoedd hyd yma), tipyn o gamp. Meddai Jonathan Lewis, Rheolwr Gyfarwyddwr Gwasg Gomer: “Rydym yn hynod falch o gyhoeddi’r geiriadur newydd cyfoes hwn sydd dros 1,300 o dudalennau. Cyflawnodd Geraint Lewis, a’i fab, Nudd, waith arwrol… Bydd hon yn gyfrol werthfawr i bawb sy’n defnyddio neu’n dysgu’r Gymraeg am flynyddoedd lawer ac yn garreg filltir anhepgor i’r iaith”.

   Bu’r geiriadur arbennig hwn yn y broses o gael ei greu am yn agos i 20 mlynedd pan y gofynnodd Mr John Lewis i Geraint Lewis weithio ar greu geriadur Cymraeg newydd. Ers hynny, mae’r broses o gasglu geiriau ynghyd wedi bod yn un hir a hynod ddiddorol. Y mae Llywodraeth Cynulliad Cymru a CBAC wedi helpu i ariannu’r cynllun ac wedi bod yn rhan o’r broses gasglu a mireinio geiriau ac ystyron. Defnyddiwyd nifer helaeth o arbenigwyr pwnc a thimau o ddarllenwyr allanol a phrawfddarllewnyr i gael y geiriadur i fwcwl. A dyma ni!

   Y mae Geiriadur Cymraeg Gomer yn cynnwys dros 43,000 o ddiffiniadau a miloedd ar filoedd o eiriau. Fyddwch chi byth yn brin o eiriau eto!

   Bydd y gyfrol ar werth yn eich siop lyfrau leol am £35 neu oddi wrth wefan Gomer www.gomer.co.uk