Archifau Categori: Datganiadau

Cynnydd yn yr arfer o ddarllen Llyfrau Cymraeg

Mewn arolwg diweddar a gynhaliwyd gan gwmni Beaufort Research ar ran Cyngor Llyfrau Cymru, gwelwyd fod mwy o bobl yn darllen llyfrau Cymraeg heddiw o’u cymharu â chanlyniad arolwg tebyg a gynhaliwyd yn 2003. Allan o’r 1,008 o siaradwyr Cymraeg a holwyd, mae 43% yn darllen o leiaf un llyfr y flwyddyn, o’u cymharu â 31% yn 2003 a 26% yn 2006. Bu cynnydd hefyd yn y nifer sy’n darllen o leiaf un llyfr Cymraeg bob mis – o 13% yn 2003 i 19% yn 2012.

Fel y byddid yn disgwyl, mae’r ffigur ar gyfer y rhai sy’n rhugl eu Cymraeg yn uwch eto, gyda 61% yn darllen o leiaf un llyfr Cymraeg y flwyddyn. Yn yr ardaloedd Cymraeg mae’r rhai sy’n darllen y nifer mwyaf o lyfrau’n byw.

Mae’n arwyddocaol mai ymatebwyr rhwng 25 a 39 oed sy’n darllen y nifer mwyaf o lyfrau Cymraeg gan adlewyrchu, o bosib, y ffaith bod rhieni’n darllen llyfrau gyda’u plant. Fe welir hefyd fod dros hanner y rhai sy’n prynu llyfrau Cymraeg yn prynu llyfrau plant.

Comisiynwyd yr arolwg hwn i arferion darllen a phrynu llyfrau Cymraeg gan Gyngor Llyfrau Cymru, ac yn 2012 bu cwmni Beaufort Research yn holi 1,000 o siaradwyr Cymraeg dros y ffôn. Gofynnwyd i’r cwmni hefyd gymharu canlyniadau’r arolwg hwn â chanlyniadau’r arolygon a gynhaliwyd rhwng 2003 a 2006.

“Mae’r canlyniadau’n hynod o galonogol,” meddai Elwyn Jones, Prif Weithredwr y Cyngor Llyfrau, “ac yn arwydd o lwyddiant y diwydiant cyhoeddi yng Nghymru wrth iddo ymateb i gais darllenwyr o bob oed am ystod eang o lyfrau apelgar a phoblogaidd. Maen nhw hefyd yn arwydd clir fod y buddsoddiad a wnaed dros y blynyddoedd diweddar gan Lywodraeth Cymru bellach yn dwyn ffrwyth.”

Dywedodd John Griffiths, y Gweinidog Diwylliant a Chwaraeon, “Mae’n galonogol iawn fod yr ymchwil hwn yn dangos fod mwy o bobl yn darllen llyfrau Cymraeg a bod y diwydiant cyhoeddi yng Nghymru yn cefnogi’r iaith drwy gynnig amrywiaeth eang o deitlau apelgar.”

“Fel y gwyddom, mae dyfodol yr iaith yn nwylo’r genhedlaeth nesaf, ac felly mae’n beth gwych fod cynifer o rieni yn darllen llyfrau Cymraeg gyda’u plant.”

Nofelau Cymraeg yw’r categori mwyaf poblogaidd ymysg darllenwyr, ac mae hynny eto’n adlewyrchu’r buddsoddiad a wnaed i alluogi’r Cyngor Llyfrau i gomisiynu amrywiaeth eang o deitlau sy’n apelio at wahanol gynulleidfaoedd. Yn sgil y buddsoddiad hwn, cyhoeddwyd toreth o weithiau apelgar o waith nifer o awduron newydd, yn ogystal â chan enwau cyfarwydd.

Mae cofiannau a hunangofiannau hefyd yn parhau’n boblogaidd gyda’r darllenwyr, a gwelwyd cynnydd sylweddol ym mhoblogrwydd llyfrau plant.

Yn ogystal, bu’r arolwg yn edrych ar batrymau prynu llyfrau, ac yn holi sut mae pobl yn dod o hyd i wybodaeth am lyfrau. Mae’r adroddiad yn pwysleisio pwysigrwydd y siopau llyfrau – nid yn unig fel mannau i brynu llyfrau, ond hefyd fel canolfannau  gwybodaeth am lyfrau Cymraeg. Fe welir hefyd fod ysgolion, llyfrgelloedd a’r cyfryngau amrywiol yn ffynonellau pwysig o wybodaeth am lyfrau Cymraeg.

Fel y byddid yn disgwyl, roedd y we yn cael ei defnyddio’n helaeth i ddod o hyd i wybodaeth am lyfrau Cymraeg, yn enwedig ymysg pobl ifanc, ac roedd 18% o’r siaradwyr Cymraeg a holwyd wedi prynu llyfr Cymraeg ar-lein.

Ychwanegodd Elwyn Jones: “Mae canlyniadau’r arolwg hwn yn newyddion ardderchog i’r fasnach lyfrau, yn enwedig felly mewn cyfnod mor heriol yn economaidd. Maent yn dangos hefyd bod cyfraniad y diwydiant cyhoeddi i’r gwaith o hybu a hyrwyddo’r iaith Gymraeg yn un holl bwysig. Ein nod yn awr yw sicrhau ein bod yn gallu parhau i gynnig y detholiad gorau posib o lyfrau o safon uchel i’r darllenwyr.”

Cyngor i Bobl Hŷn

Cyngor gan Age Cymru

Age Cymru yw’r elusen genedlaethol ar gyfer pobl hŷn yng Nghymru.

Rydym yn rhoi cyngor diduedd am ddim i rai dros 50 oed, eu teuluoedd a’u ffrindiau ledled Cymru ar ystod o bynciau.

Mae’n bosibl bod rhai o’ch darllenwyr am gyngor ynglŷn â ble i gael help gyda’r tasgau bach hynny o amgylch y tŷ.

Efallai bod rhywun am ganfod faint y dylai dalu am ofal un annwyl iddynt?

Neu efallai eu bod am wybod a ydynt yn gymwys i dderbyn Credyd Pensiwn ac am gymorth i’w hawlio?

Os felly, gall Age Cymru helpu gyda’r materion hyn i gyd, a mwy – y cyfan mae angen i chi ei wneud yw ein ffonio ni ar 08000 223 444 a siarad ag un o’n hymgynghorwyr.

Mae hwn yn wasanaeth dwyieithog.

Gallwn gynnig cymorth ymarferol a chyngor, neu gallwch gael cyngor wyneb yn wyneb a chymorth gan un o’n rhwydwaith o bartneriaid lleol ledled Cymru.

Gallwch hefyd gael copi am ddim o’n cyhoeddiad newydd ‘Mwy o Arian yn eich Poced’, sef canllaw i hawlio budd-daliadau ar gyfer pobl dros oed pensiwn.

Yn gywir,

Claire Morgan

Cyfarwyddwr Gwasanaethau Corfforaethol

Age Cymru

John Elfed yn ddiflewyn-ar-dafod

Ac yntau’n un o bersonoliaethau mwyaf dadleuol a diflewyn-ar-dafod Cymru, mae John Elfed Jones wedi hen arfer â chreu penawdau cenedlaethol. Beth felly yw gwir gymhellion y gŵr adnabyddus hwn sydd wedi arwain rhai o gyrff a mudiadau mwyaf pwerus y wlad? 20130626JohnElfed2

Fe gawn ddarganfod mwy am gyn-gadeirydd Dŵr Cymru a Bwrdd yr Iaith Gymraeg wrth iddo gyhoeddi ei hunangofiant, Dyfroedd Dyfnion.

Mae CV John Elfed, sy’n enedigol o Faentwrog ond bellach yn byw yn y Coety ger Pen-y-bont ar Ogwr, yn rhyfeddol a dweud y lleiaf. Ymhlith ei restr faith o gyn-swyddi mae Dirprwy Gyfarwyddwr Rheoli Alwminiwm Môn, Is-Ysgrifennydd yn y Swyddfa Gymreig, Cadeirydd Bwrdd yr Iaith Gymraeg, Cadeirydd HTV Cymru a Chadeirydd Dŵr Cymru.

Gyda dros ugain mlynedd o swyddi uchel eu proffil o dan ei felt, mae’n saff dweud nad yw’r gŵr hwn erioed wedi bod ofn dweud ei ddweud. Tra oedd yn Gadeirydd Bwrdd yr Iaith adeg y paratoi ar gyfer Deddf Iaith 1993, câi alwadau ffôn bygythiol i’w gartref gyda’r nos. Cafodd gryn sylw yn dilyn erthygl yng nghylchgrawn Barn unwaith, wedi iddo gymharu effaith y llif o fewnddyfodiaid di-Gymraeg ag effaith clwy’r traed a’r genau, oedd yn anrheithio’r Gymru wledig ar y pryd.

Dywed John: “Honnwyd fod fy sylwadau yn hiliol a’m bod yn galw’r Saeson yn glwy’r traed a’r genau ond yr hyn a ‘sgrifennais i, mewn gwirionedd, oedd bod dylanwad y mewnddyfodiaid yn newid natur cefn gwlad Cymru yn union fel roedd clwy’r traed a’r genau’n debygol o’i wneud.

“Rwy’n dal i sefyll wrth fy sylwadau ac rwyf yn credu bod yr un peth yn dal yn wir heddiw.”

Mae’r nodweddion yma’n parhau’n glir yn ei hunangofiant wrth iddo fynd ati i adrodd ei hanes yn ddidwyll.

Yn ystod ei gyfnod o 11 mlynedd fel Cadeirydd Dŵr Cymru bu’n goruchwylio’r broses o breifateiddio’r cwmni, gan ennill clod fel y dyn a drodd y busnes yn broffidiol ar ôl colledion mawr. Y llynedd creodd sylwadau’r cyn-bennaeth benawdau cenedlaethol unwaith eto pan ddywedodd y dylai Lloegr orfod talu am ddefnyddio dŵr o Gymru.

“Mae’n gywilyddus bod 30% o ddŵr Cymru yn mynd i Loegr. Mae’n adnodd pwysig a gwerthfawr i ni a dyle ni fod yn ei drin fel mae’r Albanwyr yn trin olew,” meddai John.

“Rydw i wastad wedi bod yn berson sydd ddim ofn dweud ei ddweud ac anaml fydda i’n difaru. Os ydw i wedi dweud rhywbeth sydd wedi brifo rhywun yn bersonol, yna rwy’n difaru, ond byth am fy sylwadau am gyrff neu fudiadau.”

Cawn glywed hefyd am ei falchder am ei gyfnod fel Cadeirydd cyntaf Bwrdd yr Iaith: “Rwy’n hynod falch o fy ngwaith gyda’r Bwrdd, roedd hi’n fraint ac anrhydedd i mi gael bod yn rhan o’r Ddeddf Iaith gyntaf. Er y balchder, roedd yn gyfnod anodd tu hwnt a derbyniais fygythiadau difrifol, gan gynnwys rhai i losgi fy nhŷ,” meddai John.

“Ar yr un llaw roedd y Bwrdd a’r Cymry Cymraeg yn cwffio am ddeddf sylfaenol a swmpus, ac ar y llaw arall roedd y Llywodraeth yn gyndyn o basio’r ddeddf ac yn ceisio ei chyfyngu hi o hyd. Ar y diwedd ro’n i’n teimlo fy mod wedi bod trwy 10 rownd gyda Cassius Clay!”

Ychwanega John: “Beth bynnag, mi gafwyd Deddf Iaith wedi llawer o drafod â swyddogion y Swyddfa Gymreig a thipyn o gyfaddawdu ar y ddwy ochr. Gwell tri chwarter torth na dim bara o gwbl i’r sawl sy’n newynu – roedd hi’n sylfaen hynod bwysig.”

Cynhelir lansiad Dyfroedd Dyfnion yng Nghanolfan y Mileniwm, Caerdydd, nos Wener, 28 Mehefin am 7 o’r gloch.

Dyfroedd Dynion       John Elfed

Y Lolfa      £9.95

ISBN: 9781847716750

Ysgoloriaethau Gradd Meistr y Coleg Cymraeg Cenedlaethol 2013-14

colegcymraegMae’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn cynnig ysgoloriaethau ar gyfer myfyrwyr sydd am astudio cyrsiau gradd meistr – naill ai yn gyfan gwbl neu’n rhannol – drwy gyfrwng y Gymraeg.

Hyd at £3,000 yw gwerth pob un o’r ysgoloriaethau yma, ac maent ar gael i fyfyrwyr sy’n bwriadu astudio cyrsiau lefel M penodol, sy’n cynnwys o leiaf 60 credyd o ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg yn Rhan 1 (h.y. o leiaf 60 credyd o ddarpariaeth sy’n cael ei ddysgu drwy gyfrwng darlithoedd, seminarau neu diwtorialau Cymraeg).

Ynghyd ag astudio cyfran o’r cwrs ei hun drwy gyfrwng y Gymraeg, disgwylir i ddeiliaid yr Ysgoloriaethau Gradd Meistr lunio eu traethodau estynedig (neu’r hyn sy’n cyfateb i hynny) yn y Gymraeg hefyd.

Er mwyn gwneud cais am Ysgoloriaeth Meistr, mae’n rhaid i chi ymaelodi â’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol. Mae modd gwneud hynny, fel myfyriwr, ar wefan y Porth.

Mae’r pecyn ymgeisio i’w gael yma:
Cyrsiau Cymwys Ysgoloriaeth Meistr 2013-14
Amodau a Thelerau Ysgoloriaeth Meistr 2013-14
Ffurflen Gais Ysgoloriaeth Meistr 2013-14
Y dyddiad cau ar gyfer derbyn ceisiadau ar gyfer yr ysgoloriaeth bydd y 15fed o Orffennaf 2013

Gŵyl Crug Mawr

20130621CrugmawrMae grŵp o fobol brwdfrydig wedi dod ynghyd i gynnal gŵyl gerddorol Gymraeg newydd ar gyffiniau tref Aberteifi.Cychwynodd y cyfan pan edrychoedd Richard ‘Oernant’ Jones ar fap a welodd arwydd ‘maes frwydr’ ar ei dir. Ar ôl ymchwyl darganfwyd hanes Frwydr Crug Mawr, y frwydr mwyaf fu yng Ngymru erioed. ‘Mae pawb yn gwybod am frwydr Hastings ond bron neb yn gwybod am frwydr Crug Mawr’ medd Richard. Ar ôl sgwrs gan ei gyfaill Wyn Jones o studio Fflach y ganwyd y syniad o gynnal ‘Gwyl Crug Mawr’.

Pan ledwyd y gair daeth mwy o bobl i ymwneud a’r ŵyl, ac mae mentrau Sir Geredigion, Sir Gar a Sir Benfro i gyd yn helpu i drefnu’r achlysur a gynhelir ar y 23/24 o ŵyl y Banc Awst. Bydd yna babell ddawns dan ofal Corryn Du, dau lwyfan o gerddoriaeth fyw, meic agored ac ar Ddydd Sadwrn bydd llawer o ddigwyddiadau i blant. Bydd hefyd gyfleon i fandiau newydd berfformio yn yr wyl. Am fwy o fanylion ewch i www.crugmawr.com. Yn y llun uchod gwelir (ch-dd) Jason ‘Corryn Du’, Bill ‘Tre Mawr’, Gary ‘Gonc’, Wyn ‘Fflach’,Richard ‘Oernant’ a Llinos Holgarth.

 

Y MILIPWTS – RHYWBETH NEWYDD I’R TEULU

20130618canolfmilenY MILIPWTS – RHYWBETH NEWYDD I’R TEULU YM MHRIF ATYNIAD YMWELWYR CYMRU

I gyfoethogi profiadau teuluoedd ifanc sy’n ymweld â Chanolfan Mileniwm Cymru dros yr haf, mae atyniad newydd, Cartre’r Milipwts wedi agor mewn da bryd at wyliau’r haf. Mae Cartre’r Milipwts, sydd yng nghyntedd cyhoeddus rhad ac am ddim y Ganolfan, wedi’i lunio’n arbennig i ymwelwyr ifanc ac mae’n cynnig cyflwyniad arloesol i’r celfyddydau i ysbrydoli’r rhai bychain a phlant ifanc. Yng Nghartre’r Milipwts – sydd am ddim i ddod iddo pryd bynnag y bydd y Ganolfan ar agor – fe ddewch o hyd i bedwar cymeriad dychmygol o’r enw’r Ogi, Lecsi, Dyfi a Ponti, neu’r Milipwts; pob un yn seiliedig ar nodweddion gweledol y Ganolfan a’i darpariaeth ddiwylliannol.

Mae gan bob un o’r Milipwts ei bersonoliaeth unigryw ei hunan sy’n sicrhau fod rhywbeth at ddant pob plentyn rhwng 2 ac 8 mlwydd oed, p’un a ydyn nhw’n mwynhau’r treulio amser yno gyda’u teulu a’u ffrindiau neu’n cymryd rhan mewn gweithgareddau rheolaidd fel chwedleua, Awduron Bach neu sesiynau crefft Mini Make & Do. Gyda chyfleusterau rhyngweithiol a grëwyd ar y cyd â phedwar o gwmnïau preswyl y Ganolfan, mae’r gofod yn le sy’n cynnig profiad ymarferol i’r plant fynd i’r afael ag o ac yn cynnwys twnnel cudd i gropian trwyddo hyd yn oed!

Dyma gyflwyniad byr i denantiaid bach newydd y Ganolfan:

Mae Ogi yn llên-chwilen chwilfrydig a doeth. Dewch i ymuno ag Ogi yn ei gornel greadigol i ddarllen, ysgrifennu straeon, chwarae gemau geiriau a thynnu lluniau am eich ymweliad â’r Ganolfan.

Mae Lecsi wrth ei bodd ar ganol llwyfan, ac mae hi’n dwli dawnsio. Dilynwch gyfarwyddiadau gan ddawnsiwr proffesiynol ar y sgrin er mwyn dysgu symudiadau dawns.

Mae Dyfi’n hoff iawn o wisgo lan, ac mae hi’n fwy na hapus i adael i chi wisgo rhai o’r gwisgoedd mae hi wedi’u casglu o’r holl operâu, sioeau cerdd a ballets sydd wedi bod yn y Ganolfan.

Mae Ponti, ein pry’ bach digidol, yn fachan hollol cŵl. Cewch wrando sain gwahanol offerynnau gyda Ponti a dysgu am sut y caiff cerddoriaeth ei recordio mewn stiwdio broffesiynol.

Mae’r atyniad diweddaraf yma’n rhan o gynlluniau cyfredol Canolfan Mileniwm Cymru i ddarparu ar gyfer rhagor o deuluoedd trwy gyfrwng amrywiaeth o weithgareddau, gan gynnwys perfformiadau, chwedleua a dosbarthiadau mewn amgylchedd diogel a chroesawgar i deuluoedd.

Croesawodd Canolfan Mileniwm Cymru fwy na 1.1 miliwn o ymwelwyr trwy’r drysau y llynedd, â hynny’n ychwanegol at y 394,000 o bobl a brynodd docynnau i sioeau yn ei dwy theatr. Mae’r Ganolfan yn boblogaidd ymhlith teuluoedd ar y penwythnosau ac yn ystod gwyliau ysgol yn arbennig.

Dywedodd Sarah Roberts, Rheolwr Dysgu Creadigol Canolfan Mileniwm Cymru sydd hefyd yn fam i ferch fach o’r enw Bella. ‘Mae Cartre’r Milipwts yn ysbrydoli plant i ddysgu am theatr a pherfformio mewn ffordd greadigol a hwyliog. Mae pob Milipwt yn cynrychioli gwahanol ddeunydd a ddefnyddiwyd i adeiladu’r Ganolfan (llechi, pren, dur a gwydr o Gymru) sy’n golygu fod y plant yn gallu gweld y cymeriadau yng nghyd-destun yr hyn sydd o’u hamgylch.’

Mae dwsinau o blant ifanc wedi bod yn rhoi Cartre’r Milipwts ar brawf ac mae’r ymateb wedi bod yn gadarnhaol iawn.

Pan fu Georgina, sy’n 6 oed, draw yng Nghartre’r Milipwts yn ddiweddar, roedd hi’n llawn cyffro amdano. Meddai ‘Dwi’n hoffi dawnsio’n fawr iawn, felly roeddwn i’n hoffi dilyn symudiadau dawns Lecsi ar y sgrîn deledu a gwylio fy hunan yn ymarfer yn y drych. Roedd adenydd Ponti yn cŵl iawn hefyd achos roedden nhw’n edrych fel y dur tu allan y Ganolfan. Ac roedd e’n lot o hwyl pan wnaeth fy chwaer fach a fi ffeindio’r twnnel cudd i fynd trwyddo.’

Cafodd Cartre’r Milipwts ei ariannu’n rhannol trwy Gynllun Cymorth Buddsoddi mewn Twristiaeth Llywodraeth Cymru.

I weld yr amrywiaeth lawn o weithgareddau a sioeau i’r teulu, a mwy, ewch i wmc.org.uk/teuluoedd. Cynhelir Penwythnos i’r Teulu arbennig, sy’n llawn gweithgareddau am ddim, ar 17 ac 18 Awst hefyd.

Trwy’r Ddinas Hon

Tair drama am bwer, perthyn ac annibynniaeth barn, wedi eu hysbrydoli gan gorneli tywyll a mannau mawr agored y Brifddinas.
20130612Sherman

Llwch O’r Pileri
Gan Dyfed Edwards

Mae’r Swastica yn hedfan a’r jacbwt yn pwnio’r palmentydd. Croeso i Gymru 1958, Seren y Reich ac ennillwyr Cwpan y Byd. Ond mae’r Führer ar ei ffordd i Gaerydd i ddathlu ac oriau’n unig sydd gan athrawes i arbed enaid ei disgyblion. Ond sut mae llwyddo mewn byd lle mae cyfaill yn elyn a phawb yn fradwr?

Myfanwy Yn Y Moorlands
Gan Sharon Morgan

Pan mae menyw yn canfod ei hun ar strydoedd simsanog Caerdydd, mae’n cwrdd â dieithryn ifanc sy’n mynd â hi ar wibdaith ffantasïol. Ond beth sy’n wir a beth sy’n rhith?

Traed Bach Concrit
Gan Marged Parry

Mae Fflur a Lowri’n mwynhau’r seddi gorau yn arcêd Dewi Sant i wylio dinistr y brifddinas. Ond a fydd gwarchod y gorffennol yn dynfa gryfach na dechrau eto, yn y pendraw?

25-29 Mehefin, 8.00yh
£14 | Gosyngiadau: £2 i ffwrdd
Rhagddangosiad: £12
Dan 25: Hanner Pris

Archebwch ar lein nawr

029 2064 6900

Cyngerdd Sinfonia Cymru

CERDDORION IFANC CYMRU’N ACHUB Y BLAEN AR Y LLWYFAN AC ODDI AR Y LLWYFAN MEWN PREMIERE BYD-EANG

Ar y 4ydd o Orffennaf 2013 mi fydd cerddorfa siambr fwyaf blaengar Cymru, Sinfonia Cymru, sydd a’i swyddfa ym Mhentyrch, yn perfformio premiere byd-eang o ddarn newydd gan Mark David Boden, sy’n raddedig o’r Coleg Cerdd a Drama ac sydd yn ôl Theatr Gerddorol Cymru yn “un o ddoniau newydd disgleiriaf Cymru”.
20130614SinfoniaCymrub
Mae ‘Chaconne for Strings’ yn rhan o daith haf arloesol Sinfonia Cymru, ‘Classic Conversation’’, sy’n rhaglen o ddarnau bywiog, cyffrous ac amrywiol ar gyfer y gerddorfa a luniwyd gan y cerddorion eu hunain, mewn cydweithrediad â’r arweinydd Gareth Jones.  Mae’r syniad yma’n adlewyrchu meddylfryd y gerddorfa o rymuso cerddorion ifanc ac o ddemocrateiddio diwylliant cerddoriaeth glasurol.

Yn ôl Sophie Lewis, rheolwr Sinfonia Cymru, “Rydym ni’n torri tir newydd drwy alluogi ein cerddorion ifanc i ddewis beth maen nhw am ei chwarae.  Mae’n gam diwylliannol pwysig, ond hefyd mae’n rhan o’n hymroddiad i ddatblygu galluoedd cerddorion ifanc ac i sicrhau fod Cymru ymhlith y llefydd gorau yn y byd i ddechrau gyrfa glasurol.

“Mae cerddorion Sinfonia Cymru’n teimlo dyletswydd angerddol i amlygu doniau eu cyd-gerddorion sydd, fel nhw, ar ddechrau’r llwybr.  Mae Mark, sydd wedi astudio yn y Coleg Cerdd a Drama ac sydd wedi ennill gwobr William Mathias Cyfansoddwyr Cymru, yn un o’r rheini’n bendant”, ychwanegodd Sophie.

Er ei fod yn ddyn ifanc, mae Mark yn hen gyfarwydd â’r Sinfonia ers ei ddyddiau cyntaf yn y Coleg Cerdd a Drama.  “Rydw i wedi mwynhau cyngherddau Sinfonia Cymru ers y cychwyn, ac yn edmygu’r ffordd maen nhw’n dehongli darnau amrywiol mewn ffordd mor drawiadol o gyffrous ac egnïol.  Y rhinweddau yma ddaru fy ysbrydoli i gyfansoddi’r darn yma ar eu cyfer, ac rwy’n ddiolchgar iawn am yr anrhydedd maen nhw wedi ei roi i mi”.

Daw taith ‘Classic Conversation’ yn fuan ar ôl lansio ‘Sinfonia Cymru: Curate’; cynllun sy’n cydnabod galluoedd technegol cerddorion ond hefyd eu doniau creadigol amrywiol ac uchel.  Yn ôl Sophie, “mae Curate yn ffordd newydd o ystyried y cerddor, a fydd yn dylanwadu ar y gerddorfa yn y dyfodol”.

Mae’r daith pedair cyngerdd yn dechrau yn y Coleg Cerdd a Drama am 7.30pm ar nos Iau, y 4ydd o Orffennaf 2013, ac yna yng Nghasnewydd, Caernarfon a’r Wyddgrug rhwng y 5ed a’r 7fed o Orfennaf.  Mi fydd y rhaglen yn cynnwys gweithiau gan Stravinsky, Beethoven, a pherfformiad llawn prin o Y Fam Ŵydd gan Ravel.

Casgliad o 30 o ganeuon protest Cymraeg

Mewn unrhyw gymdeithas wâr, mae lle i brotest ac i ymgyrchu, ac i gicio yn erbyn y tresi. Arwydd o iechyd unrhyw ddiwylliant yw bod y caneuon a genir hefyd yn mynegi’r brotest honno o bryd i’w gilydd. Cyhoeddir y casgliad hwn o 30 ganeuon protest Cymraeg i gyd-fynd â’r gyfres o raglenni ar thema protest a ddangoswyd gan S4C yn ystod mis Ebrill 2013.Caneuon Protest CD

Bydd 30 o ganeuon protest Cymraeg amrywiol ar gael ar CD ddwbwl yn awr. Llynedd, dathlodd Cymdeithas yr Iaith ei hannercanmlwyddiant, ac eleni cofiwyd am y gweithredu a fu yn erbyn boddi Cwm Tryweryn. Dros y cyfnod hwn, mae cantorion Cymru wedi mynegi eu protest a’u dyheadau ar gân, a chasglwyd y goreuon ynghyd ar ddwy CD. “Mae protest wleidyddol yn rhan annatod o ddeunydd caneuon unrhyw ddiwylliant iach” meddai Dafydd Iwan ar ran cwmni Sain” ac y mae’n dda fod gennym ni yng Nghymru draddodiad mor gryf yn hyn o beth, a bydd y casgliad hwn yn gofnod gwych o ddyheadau ieuenctid Cymru yn ystod y cyfnod cyffrous hwn yn hanes ein cenedl.”

Mae caneuon wedi cael eu defnyddio i fynegi teimladau cryfion ers canrifoedd, ac y mae sawl enghraifft o “ganu protest” yn ein traddodiad o ganu baledi yng Nghymru. Sefydlwyd label Sain yn ystod un o gyfnodau mwyaf cythryblus yr ymgyrchu dros yr iaith Gymraeg, a hawliau Cymru fel cenedl, a naturiol felly oedd i hynny gael ei amlygu mewn nifer o’r caneuon a recordiwyd. Parhaodd y thema o ganu “protest”, ac o fynegi dyheadau a theimladau cryf, hyd heddiw, er ei bod yn amrywio mewn natur o gyfnod i gyfnod.

Dengys y casgliad hwn nid yn unig fel y mae pwnc y brotest yn amrywio, ond hefyd fel yr ehangodd y cynfas fel petai, gan ddwyn i mewn gyfeiriadau at sefyllfa De Affrig, a phobol dduon Gogledd America. Ond prif bwnc y brotest gan amla, beth bynnag fo arddull y miwsig, yw brwydr yr iaith, hawliau’r gweithiwr a’r frwydr dros diriogaeth Cymru, yn enwedig yng nghyd-destun boddi Tryweryn.   Darlledodd S4C wythnos o raglenni ar thema protest ddechrau Ebrill, felly penderfynwyd ryddhau casgliad o ganeuon i gyd-fynd â’r rhaglenni hynny gan Sain. Caneuon sy’n dangos emosiynau cadarn yr artistiaid a’u teimladau cryfion tuag at pa bynnag brotest y cenir amdani. Clywn ganeuon gan Geraint Jarman, Dafydd Iwan, Anhrefn, Meic Stevens a llawer mwy.

Rhestr Traciau – Y CYRFF: Cymru, Lloegr a Llanrwst; DAFYDD IWAN: Ciosg Talysarn; CHWYLDRO: Rhaid yw eu tynnu i lawr; LLYGOD FFYRNIG: NCB; OMEGA: Adferwch y Cymoedd; EDWARD H.: Tŷ haf; GERAINT JARMAN: Cenhadon Casineb;GERAINT LOVGREEN: Nid eu hanes nhw yw fy stori I; HERGEST: Dewch i’r Llysoedd; HUW CHISWELL: Etifeddiaeth ar werth; MAFFIA MR. HUWS: Dan ni’m yn rhan; MEIC STEVENS: Tryweryn; MYNEDIAD AM DDIM: Llwch y glo;PLETHYN: Tân yn Llŷn; SOBIN A’R SMAELIAID:  Ta-ta Botha; STEVE EAVES: Affrikaaners y Gymru Newydd; TEBOT PIWS: D’yn ni ddim yn mynd i Birmingham; TRWYNAU COCH: Niggers Cymraeg; ENDAF EMLYN: Arwyr estron;TECWYN IFAN: Gwrthod bod yn blant bach da; DAFYDD IWAN: Peintio’r byd yn wyrdd; ANWELEDIG: Hunaniaeth;HEN WLAD FY MAMAU: Nid Cymru fydd Cymru; ETO: Sut fedrwch chi anghofio; MIM TWM LLAI: Pam fod eira yn wyn?; NÂR: Cymro; SIBRYDION: Madame Gullotine; IRIS WILLIAMS: I gael Cymru’n Gymru Rydd; HUW JONES: Dŵr; MONIARS: Mae’n wlad i mi.

Nofel y Mis

DIRGELWCH I DDITECTIFS ABERYSTWYTH

Yn nofel newydd Geraint Evans, y nofelydd ffuglen hynod lwyddiannus o Geredigion, gwelwn yr awdur beiddgar yn ail-ymuno a thîm y CID yn Aberystwyth sydd unwaith eto’n delio â llofruddiaeth yn y dref.Nofel Diawl y Wasg

Mae Diawl y Wasg, trydedd nofel yr awdur o Dalybont, yn dilyn y Ditectif Gareth Prior a’i dîm o Heddlu Dyfed-Powys wrth iddynt geisio datrys y dirgelwch o lofruddiaeth perchennog un o brif weisg Cymru.

Y llenor Meurig Selwyn yw perchennog Gwasg Gwenddwr, sydd, yn ôl pob tebyg mewn trafferthion ariannol, ac mae Meurig yn awyddus i werthu’r cwmni.

At hynny, mae gan Meurig nifer o elynion, ac yn fuan ar ôl iddo draddodi beirniadaeth cystadleuaeth y Gadair yn yr Eisteddfod Genedlaethol caiff ei lofruddio yn ei gartref.

Yn y nofel mae llofruddiaeth Meurig yn profi’n dipyn o her i dîm CID Aberystwyth, Gareth Prior, Clive Akers (sydd eisoes yn gyfarwydd i ddarllenwyr drwy nofelau cyntaf Geraint Evans, Y Llwybr a Llafnau) a Teri Owen.

Mae Meurig yn fflangellwr llenyddol ac nid yw’n poeni taten am hyn. Yn ben feirniad ar bawb a phopeth mae ganddo fyddin o elynion a rhaid i Inspector Prior a’i dîm ddyfalbarhau a chwynnu’r rhestr hir o syspects i ganfod y llofrudd,” meddai’r awdur, Geraint Evans.

Wrth i’r ymchwiliad i’r llofruddiaeth gael ei gynnal, mae nifer o gyfrinachau yn dod i’r wyneb, cyfrinachau ymysg cyd-weithwyr yn ogystal â rhai teuluol. Fe ddaw i’r amlwg bod gan nifer o bobl gymhellion i lofruddio Meurig, gan gynnwys ei chwaer Susan a gweddill staff y wasg – sydd yn eu tro yn dod o dan y chwyddwydr.

Mae ardal Aberystwyth yn cael sylw blaenllaw yn nofelau’r awdur oedd yn arfer bod yn warden ar y neuadd breswyl i fyfyrwyr Cymraeg, Pantycelyn, yn Aberystwyth rhwng 1997 a 2003.

“Darllenais am Rydychen Morse a Chaeredin Rebus a meddwl pam na gewn ni dditectif sy’n gweithio’n Aber? Mae’r dref a’r ardal yn gyfoethog o ran cymeriadau a golygfeydd ac rwy’n mwynhau arwain y darllenydd i wahanol fannau. Ond rhaid bod yn ofalus – gofynnodd rhywun i mi am gymeriad a greais i, a dweud bod dynes debyg yn byw drws nesa iddi!!” meddai.

Bellach wedi ymddeol o’i swydd fel darlithydd yn yr adran Astudiaethau Gwybodaeth ym Mhrifysgol Aberystwyth, mae gwaith Geraint yn gysylltiedig â’r genre dditectif. Dywed Geraint: “Rwyf wedi darllen cannoedd o nofelau ditectif ac yn parhau i wneud. Drychwch ar yr ystadegau benthyciadau o lyfrgelloedd cyhoeddus a ffigyrau gwerthiant a dyma’r genre sydd ar y brig – ond prin iawn yw’r awduron Cymraeg.”

Mae’r nofel hefyd yn ein harwain o fyd llenyddol Aberystwyth i fyd y Mafia yn strydoedd cefn Napoli, ac i fyd gamblo ar-lein. Dywed Geraint Evans: “Mae’n rhoi cyfle i’r cymeriadau ‘ddianc’ bob hyn a hyn – gan arwain wedyn at bosibliadau i ehangu’r stori. Mae Diawl y Wasg yn bwrpasol am dywys darllenwyr drwy siwrne ddyrys a thywyll ond gan arwain at y golau yn y diwedd!”

* Bydd Diawl y Wasg yn cael ei lansio nos Wener, 7 Mehefin am 7pm yn Llyfrgell y Dref, Aberystwyth mewn noson yng nghwmni Jeremy Turner.

Diawl y Wasg         Geraint Evans

Y Lolfa       £8.95

ISBN: 9781847716712