Gwybodaeth

  • Canlyniadau Eisteddfod y Rhondda 2020

    Llongyfarchiadau i Aelwyd y Rhondda am greu Eisteddfod Rhithiol arbennig. Daeth dros 80 o gynigion i’r 11 cystadleuaeth a ddyfarnwyd ar youtube    24  – 28 Awst 2020.

    Cystadleuaeth Unawd/ Deuawd/Ensemble Sioe Gerdd.

    Beirniad: Steffan Rhys Hughes

       1af Rachel Lee Stephens.

       2il Taylah James.

       3ydd Seren Hâf

    Llefaru Unigol 15oed neu iau. Beirniad: Gavin Ashcroft

       1af Geraint Llywelyn Barnes.

       2il Mari Fflur Thomas. 

       3ydd Hannah Edwards

    Her ‘Keepy-Uppies’. Beirniad: Macauley Cook.

       1af Llion Gwyn Jones.

       2il Gethin Duggan. 

       3ydd Morus Jones

    Cystadleuaeth Y Gadair.

    Beirniad Osian Owen.  Thema: Protest

       1af Prydydd Coch – Martin Huws.

       2il Dyryn – Morgan Owen

       3ydd Dyn yn y Mwgwd – Eryl Samuel

    Dawns Teulu. Beirniad: Jên Angharad

       1af   Seren Hâf a Bryan Bowen

       2il   Cerys a Griff. 

       3ydd  Jasmine a Daisy

    Lip-Sync i Gân Gymraeg.

    Beirniaid: Shelley Rees-Owen a Rhydian Bowen Phillips

       1af  Ellis Lloyd Jones.

       2il  Kelly Hanney

       3ydd Seren Thomas

    Llefaru Unigol (16oed neu’n hŷn)

     Beirniad: Tudur Dylan Jones

       1af  Seren Hâf. 

       2il  Kelly Hanney.

       3ydd Rachel Lee Stephens

    Llefaru i ddysgwyr.

    Beirniad: Julie MacMillan

       1af   Ann Howells.

       2il   Tommy Church

       3ydd  Millie Barrett

    Unawd lleisiol (15oed neu’n iau)

    Beirniad: Wil Morus Jones

       1af  Elen Morlais Williams.

       2il  Efan Arthur Williams.

       3ydd Megan Wyn Morris

    Unawd / Deuawd Offerynnol

    Beirniad: Rhiannon pritchard a Richard Vaughan

      1af  Lleucu ac Enlli Parri

      2il  Bethan Ford

      =3ydd Lleucu Haf Thomas

      =3ydd Soffia Nicholas

    Celf.  Beirniad: Siôn Tomos Owen

      1af  Carrie Francis

      2il  Kelly Hanney

      3ydd  Peter Spriggs

     

    Continue reading →


    1 Medi 2020
  • Banc Cwtch i Fabanod

    Rhoddwyd sylw i elusen yn Ffynnon Taf ar Heno ym mis Mawrth. Cychwynnwyd Banc Cwtch i Fabanod yn 2016 i ddosbarthu dillad a defnyddiau babanod i deuluoedd bregus yn y gymuned. Sylfaenydd yr elusen yw Hilary Johnston a fu’n fam maeth am flynyddoedd ond yn ymddeol. Roedd hi am gyflwyno’r dillad a’r cyfarpar roedd hi wedi casglu dros 20 mlynedd i elusen yng Nghymru ond gwelodd nad oedd elusen yn cymryd dillad i’w dosbarthu.  Felly sefydlodd Banc Dillad Babanod Cwtch.

     Mae’r elusen wedi cynorthwyo dros 2000 o deuluoedd. Oherwydd yr amgylchiadau presennol nid yw’r elusen yn derbyn deunydd ar hyn o bryd ond gellir eu cefnogi drwy Facebook @cwtchbabybank.

    Rhagor o wybodaeth yn Tafod Elái mis Ebrill.

    Continue reading →


    7 Ebrill 2020
  • Y Robin Goch

    Dim ond os ydych mor hen â fi byddech chi’n sylweddoli gymaint mae’r hen fyd yma wedi newid. Dach chi’n cofio’r hen set weiarles yn craclo yng nghornel y lolfa? A mynd â’r batris mawr i’r garej lleol i’w siarsio? Mi wnaeth y byd symud ymlaen camau mawr pan ddoth y radio transistor, yr un roedden ni’n hongian ar ddrych y car er mwyn cael ryw fath o ‘in-car entertainment’. I ni dyna oedd newid mawr.

    Darllenais yn ‘Y Times’ yn ddiweddar am Robin Goch a oedd yn byw bywyd dedwydd yn Heligoland, roedd wedi penderfynu treulio’r gaeaf yn ne ddwyrain Lloegr. Aeth i chwilio am siop Thomas Cook ond doedden nhw ddim yna bellach. Beth i’w wneud? Cymerodd anadl ddofn ac ar un noson pan oedd gwynt ysgafn yn mynd yr un ffordd â fo dechreuodd ar y daith.  Roedd hi’n wyth o’r gloch y nos a, chredwch neu beidio, roedd o wedi cyrraedd cyrion Llundain erbyn toc wedi hanner nos .

    Ond sut ydan ni’n gwybod hyn? Roedd o’n gwisgo nanotag – erbyn hyn mae pob aderyn eisio un, dim ond 0.3 gram mae’r tag yn pwyso ond mae’n galluogi ni i astudio pa mor bell mae adar bach yn mynd o gwmpas i chwilio am dywydd gwell. Taith o 140 milltir roedd Robin wedi gwneud yn y pedwar awr yna, hynny yw 35 mya.

    Mae gymaint i ddysgu am fyd natur ac mae technoleg yn datblygu’n gyflym i alluogi ni ddysgu’n llawer cyflymach. Tydi’r byd wedi newid ers yr hen weiarles dwedwch.

    Edrychwch ar ein gwefan cymdeithasedwardllwyd.cymru i weld os ydan ni’n cerdded yn eich ardal. Bydd croeso mawr i chi. Yn enwedig os dach chi wedi bod mor garedig o ddysgu’n hiaith hyfryd ni.

    Rob Evans

     

    Continue reading →


    5 Chwefror 2020
  • Cystadleuaeth Cynllunio Siwmper Nadolig i Dewin

    Cystadleuaeth Cynllunio Siwmper Nadolig i Dewin

    Cynhelir Diwrnod Siwmper Nadolig Achub y Plant ar ddydd Gwener 13eg o Ragfyr eleni, a disgwylir y bydd miliynau o bobl yn cymryd rhan i godi arian i blant bregus ar draws y byd. Mae’r arian a godir yn ystod yr ymgyrch godi arian blynyddol hefyd yn cynorthwyo gwaith rhaglenni ar lawr gwlad yn y Deyrnas Unedig a Chymru, gan roi’r cychwyn gorau mewn bywyd i blant yn y blynyddoedd cynnar. Mae cymryd rhan yn syml, drwy gofrestru ar christmasjumperday.org gwisgo siwmper Nadolig neu trwy addurno hen siwmper sydd gennych yn barod, a chyfrannu £1.

     

    Yn ystod y cyfnod sy’n arwain at Ddiwrnod Siwmper Nadolig, bydd plant ac oedolion sy’n mynychu grwpiau Cymraeg i Blant, Cylchoedd Ti a Fi a Chylchoedd Meithrin, yn cael eu hannog i drefnu stondinau prynu a gwerthu a chymryd rhan mewn gweithgareddau crefft Siwmper Nadolig.

    Gofynnir i rieni, aelodau teulu, staff ac aelodau o’r gymuned i ddod â Siwmperi Nadolig ail law, neu gymryd rhan mewn gweithgareddau celf a chrefft i roi bywyd Nadoligaidd newydd i hen siwmperi, i’w gwerthu a’u gwisgo ar Ddiwrnod Siwmper Nadolig. Bydd yr arian a godir o werthiant y Siwmperi Nadolig yn mynd tuag at waith y Cylchoedd Meithrin, a bydd y rhodd o £1 ar Ddiwrnod Siwmper Nadolig ei hun yn mynd i Achub y Plant.

     

    I gyd-fynd â’n partneriaeth gydag Achub y Plant, rydym yn lansio cystadleuaeth ar 25 Tachwedd – sef mis union cyn y Nadolig, i greu’r siwmper Nadolig orau i Dewin (maint XXXL) allan o hen siwmperi neu trwy ailgylchu unrhyw ddefnyddiau Nadoligaidd. Er mwyn cystadlu mae angen i’r cylchoedd anfon eu lluniau o’r siwmper Nadolig i Dewin dros ein cyfryngau cymdeithasol, Facebook, Twitter ac Instagram, at @mudiadmeithrin gan nodi #DoligDewin cyn dydd Iau y 5ed o Ragfyr. Bydd yr enillydd yn derbyn ymweliad gan Dewin ei hun i’r cylch ar ddydd Mercher yr 11eg o Ragfyr. Pob lwc a chofiwch fwynhau #DiwrnodSiwmperNadolig!

     

    Meddai Dr Gwenllian Lansdown Davies, Prif Weithredwr Mudiad Meithrin:
    “Mae Dewin wedi cael llawer o hwyl yn dathlu ei ddegfed pen-blwydd eleni, ond mae’n teimlo braidd yn drist na fydd ganddo siwmper Nadoligaidd i’w gwisgo ar Ddiwrnod Siwmper Nadolig eleni. Mae hwn yn syniad gwych i godi arian i gefnogi gwaith Mudiad Meithrin ac Achub y Plant, sef dau sefydliad sy’n canolbwyntio ar roi cyfle i bob plentyn ifanc yng Nghymru i elwa o ofal a phrofiadau addysg blynyddoedd cynnar. Mae’r fenter hefyd yn rhoi cyfle i’n grwpiau ni gynnal eu hunain fel busnesau, ac mae’n adeiladu ar bwysigrwydd chwarae a chael rhieni i gymryd rhan mewn gweithgareddau crefft, gan godi ymwybyddiaeth o’u cyfraniad i’r gymuned fyd-eang ar yr un pryd.”

     

    Ychwanegodd Louise Davies, Pennaeth Achub y Plant yng Nghymru:
    “Dyma ffordd wych o adeiladu ar ein partneriaeth â Mudiad Meithrin yn ystod ein canmlwyddiant eleni. Mae’r ddau sefydliad yn deall pa mor hanfodol yw plentyndod cynnar i ddatblygiad plentyn, a’r rôl mae’n ei chwarae wrth ein ffurfio i’r math o bobl y byddwn yn datblygu i fod wrth inni dyfu’n oedolion. Ond yn anffodus, mae gormod o blant yng Nghymru yn cael trafferth ymdopi erbyn iddyn nhw ddechrau ysgol hyd yn oed, yn enwedig y rhai mwyaf tlawd, ac o’r herwydd bydd llawer ohonynt yn parhau ar ei hôl hi ar hyd eu hoes. Rydym am i bob plentyn fod yn hapus a chael bob cyfle er mwyn derbyn y cychwyn gorau posib i’w taith addysgol, ac mae gweithio mewn partneriaeth yn allweddol yn hyn o beth.”

    Continue reading →


    25 Tachwedd 2019
  • Eisteddfod Caerdydd 2020

    Mae’r trefniadau at Eisteddfod Caerdydd yn mynd yn eu blaen yn dda, ond mae dal sbel i fynd nes cyrraedd 17 Ionawr 2020!

    Cystadlaethau llenyddiaeth

    Mae gyda ni 8 cystadleuaeth lenyddol i chi eleni, a’n beirniad yw Emyr Davies. Y dyddiad cau yw 6 Rhagfyr – felly does dim llawer o amser o gwbl gyda chi!

    Y cystadlaethau sy’n agored i bawb yw:

    • Limrig yn cynnwys y llinell “es adre ar ddiwedd y noson” (gwobr £10)
    • Englyn ar y testun “cwmwl” (gwobr £10)
    • Cerdd heb fod dros 50 llinell ar y testun “strydoedd” (gwobr £50)

    Y cystadlaethau i blant a phobl ifanc yw:

    • Cerdd, ymson, stori ddychmygol neu rhan o ddyddiadur ar y testun “unrhyw anifail”. Dwy gystadleuaeth, un i ddisgyblion bl 2-4 ac un i ddisgyblion bl 5-6 (gwobr £10)
    • Cerdd, ymson, stori ddychmygol neu rhan o ddyddiadur ar y testun “y cyfryngau cymdeithasol”. Dwy gystadleuaeth, un i ddisgyblion bl 7-9 ac un i ddisgyblion bl 10-13 (gwobr £10)
    • Tlws yr ifanc. Dyfernir tlws yr ifanc am un darn o waith llenyddol. Gall fod yn gerdd, stori, ysgrif neu bortread ar y thema “mam-gu neu tad-cu”. Cystadleuaeth i unigolion 25 oed ac iau. (gwobr £50 a thlws)

    Mae’r manylion cystadlu’n llawn ar www.eisteddfodcaerdydd.cymru

    Cystadlaethau llwyfan

    Mae hefyd modd i chi gofrestru nawr ar gyfer y cystadlaethau llwyfan. Mae’n rhaid i chi gofrestru er mwyn cystadlu ar y diwrnod, felly ewch i www.eisteddfodcaerdydd.cymru i lenwi’r ffurflen i gofrestru! Y dyddiad cau ar gyfer cystadlaethau llwyfan yw dydd Gwener 10 Ionawr 2020.

    Nawdd

    Yn olaf, ry’n ni’n dal i chwilio am nawdd i gynnal yr eisteddfod. Ry’n ni wedi dechrau o ddim byd, ac wedi llwyddo cael nawdd gan nifer o sefydliadau a chymdeithasau Caerdydd yn barod. Ond fel gyda phob digwyddiad fel hyn, mae’n rhaid cael cyllid er mwyn sicrhau llwyddiant.

    Felly os hoffech noddi’r eisteddfod yn gyffredinol, ry’n ni wedi creu tudalen Go Fund Me lle gallwch wneud cyfraniad yn hawdd gofundme.com/eisteddfod-caerdydd. Fodd bynnag, mae sawl cystadleuaeth yn dal i fod heb eu noddi’n benodol, felly os hoffech chi noddi cystadleuaeth benodol yn hytrach na rhoi nawdd cyffredinol, e-bostiwch cyswllt@eisteddfodcaerdydd.cymru.

    A chofiwch roi 17 Ionawr 2020 yn eich dyddiaduron – Eisteddfod Caerdydd yn Ysgol Plasmawr.

    Continue reading →


    20 Tachwedd 2019
  • Llety Arall Caernarfon

    Llety Arall yn cynnig ystafelloedd chwaethus yng Nghaernarfon

     

    Efallai eich bod wedi clywed sôn am fenter gymunedol Llety Arall yng Nghaernarfon, ac ymgyrch y gymuned i brynu adeilad a’i drawsnewid i fod yn llety i ymwelwyr.

     

    Bellach, mae’r ystafelloedd ar agor ac mae Llety Arall Cyf yn barod i groesawu ymwelwyr o bedwar ban byd i dref Caernarfon.

     

    Lleolir Llety Arall ar Stryd y Plas, nid nepell o’r Maes a Chastell Caernarfon, ac mae’r llety’n darparu amrywiaeth o ystafelloedd ar gyfer grwpiau, teuluoedd, oedolion, cyplau ac unigolion.

     

    Mae’r ystafelloedd yn werth eu gweld ac wedi eu haddurno’n chwaethus gan ddefnyddio cyflenwyr a chrefftwyr lleol. Cewch olygfeydd godidog hefyd o’r castell o’r ystafelloedd blaen ac o Eryri a hen furiau’r castell o’r ystafelloedd cefn. Ar y llawr gwaelod mae ystafell â mynediad cadair olwyn, a chegin at ddefnydd preswylwyr.

     

    Meddai Menna Machreth, sy’n wreiddiol o Sir Gaerfyrddin, ac yn ysgifennydd ar gwmni Llety Arall:

    “Hoffem eich gwahodd i ddod i aros yn Llety Arall a mwynhau popeth sydd gan Gaernarfon a’r ardal i’w gynnig. Cewch olwg unigryw ar ein hiaith, diwylliant a’n treftadaeth leol ac aros yng nghanol bwrlwm tref Caernarfon a gweld bod mwy i’r dref na’r castell! Ydych chi’n gwybod am grŵp o bobl fyddai â diddordeb i ymweld â Chaernarfon? Mae gennym becyn ar gyfer ysgolion a grwpiau dysgwyr, a byddem yn awyddus i groesawu unrhyw grŵp fyddai’n hoffi ymweld â’r dref a darganfod drostyn nhw’i hunain y diwylliant a’r dreftadaeth leol.”

     

    Yn ôl nifer, Caernarfon yw prif ddinas ddiwylliannol Cymru. Mae ‘na rywbeth arbennig am y cyfuniad o bobl, y tirwedd, hanes a threftadaeth sy’n denu pobl nôl dro ar ôl tro. Ac fe gaiff holl amrywiaeth Caernarfon ei chlymu ynghyd gan rywbeth hollol unigryw – yr iaith Gymraeg. Nod Llety Arall yw denu pobl sydd eisiau profiad o’r Gymraeg; e.e., dysgwyr y Gymraeg sydd eisiau ymarfer eu Cymraeg, teuluoedd dwyieithog, teithiau grŵp fel ysgolion a grwpiau dysgwyr, neu bobl sydd â diddordeb yn yr iaith a’i diwylliant. Ac wrth gwrs, y rheini ohonom sydd eisiau dôs dda o Gymraeg yn ein clustiau! Criw o ddysgwyr y Gymraeg o Went oedd y grŵp cyntaf i aros yn Llety Arall ym Mehefin 2019 ac fe gafon nhw amser arbennig iawn a chael eu trochi yn y Gymraeg.

     

    Nid oes amheuaeth bod aros yn Llety Arall yn gwneud mwy o ddaioni i’r ardal nac aros mewn gwestai cadwyn, yn ôl Menna Machreth: “Mae nifer o westai cadwyn yng Nghaernarfon, ond rydym yn annog pobl i gefnogi’r economi sylfaenol yma drwy aros yn Llety Arall – ac mae ein prisiau’n gystadleuol iawn. Ceisiwn fod yn amgylcheddol glên ym mhob peth a wnawn gan gynnwys ailddefnyddio deunydd, defnyddio cyflenwyr a chrefftwyr lleol ac rydym yn gobeithio cael paneli solar ar y to yn fuan iawn.”

     

    Gall unigolyn sy’n barod i rannu ystafell gael gwely am £25 y noson, tra bod ystafelloedd dwbwl i ddau yn £75; pe bai grŵp eisiau aros rydym yn cynnig gostyngiad o 25%.

     

    Eisiau gweld mwy? Ewch i wefan Llety Arall i weld yr ystafelloedd ac archebu: www.lletyarall.org neu am fwy o wybodaeth neu sgwrs gyrrwch ebost at post@lletyarall.org neu ffonio 01286 662907.

    Continue reading →


    15 Tachwedd 2019